Genellikle tarihin tekerrürden ibaret olduğu söylenir. Hareket halinde olmaya devam eden tarihin sürekli olarak kendini tekrar ettiğini söylemek çok da akıl karı değildir aslında. Yine de benzerlikler ilkesi ayrılıklar ilkesinden daha çok karşımıza çıkar insanlık tarihinde. Biz benzerlikleri fark etmeyi ayrılıkları fark etmekten daha kolay başarırız aslında. Olan biten sadece bundan ibarettir.
Tarihte bugün merakımız buradan gelir. Yenilen yıllara aldırmaksızın yılların aynı gününe denk gelen olayları kronolojik olarak sıralarız. Buradan yola çıkıp kendimizce savunma mekanizmaları oluştururuz. Eğer es kaza bu söyleme bir rastlantı daha denk gelirse, hiçbir şeyin rastlantı olmadığı fikrine kapılırız.
Örneğin 23.11.1985 tarihinde Atina'dan Kahire'ye gitmek üzere havalanan Mısır havayollarına ait bir yolcu uçağı silahlı kişilerce kaçırılarak Malta'ya indi. Mısırlı komandoların kurtarma girişiminde 60 kişi öldü. 23.11.1996 ise Etiyopya havayollarına ait bir yolcu uçağı kaçırıldı. Yakıtı biten uçak Hint Okyanusuna düştü: 123 kişi öldü. Eğer 2007 yılında ya da bugün bir uçak kaçırma eylemi olursa bundan sonra 23 Kasım tarihinde uçağa binmek için yola çıkanlara deli gözüyle bakılabilir medya tarafından. Birbirinden zaman olarak bağımsız ve sıralama olarak aynı olan tarihlerin arasında illiyet bağı kurmak kolaydır hele birden fazla tekrar ediyorsa.
23.11.1928 tarihinde İnhisarlar İdaresi (Tekel) rakı imalatına başlamıştı. Rastlantıya bakın ki 23.11.1968 tarihinde çok ortaklı olarak Aroma Meyve Suyu fabrikası Bursa'da hizmete açılmıştı. Bugün her iki fabrikada kurucularının elinde değil. Yani 23 Kasım üretime başlamak için iyi bir tarih değil zira eninde sonunda fabrikanızı satmak(!) zorunda kalıyorsunuz.
Benzerliklerden yola çıktığımıza göre insan ister istemez benzer şeylerin tekrarını bekliyor. Aşağıda sıralayacağım olayların benzerini de ben umuyorum.
23.11.1936 -İstanbul'da tramvay ücretlerine on paralık zam yapılması üzerine, Hüseyin Cahit Yalçın, İstanbul valisi Muhittin Üstündağ'ı mahkemeye verdi. 23.11.1996 -Bergama'da siyanürle altın üretimine karşı çıkan köylüler büyük bir gösteri yaptı. 23.11.2003 -Gürcistan devlet başkanı Eduard Şevardnadze kitlesel protestoların artması üzerine istifa etti.
Yine de insan benzerliklerin genellikle felaket olarak birbirine yakın olanları için gruplandığını bildiğinden beklentilerini çok da yüksek tutamıyor.
Değiştirmek ve geliştirmek için günün tekrarını ya da olayın benzerini beklemek yerine sanırım üstüne vazife görmediğin bir çok konuda da elini taşın altına koymak gerekiyor. Ne diyelim, tekrarına az rastlanır bir gün geçirmeniz dileğiyle…
